Tusze do tatuażu i makijaż permanentny

Tatuaże stanowią popularną formę ozdabiania ciała – posiada je 12% Europejczyków. Wykonuje się je poprzez wstrzykiwanie kolorowych tuszy pod skórę, aby zostawić trwały wzór. Zagrożenia zdrowotne związane z korzystaniem z brudnych igieł w celu wstrzykiwania tuszy są już od pewnego czasu przedmiotem kontroli, jednak należy rozważyć także zagrożenia chemiczne. Tusze do tatuażu, jak również tusze do wykonywania makijażu permanentnego, takie jak tusze do kredek do oczu, stanowią mieszaninę kilku chemikaliów. Ponieważ chemikalia te mogą pozostać w organizmie przez całe życie, istnieje również możliwość długotrwałego narażenia na potencjalnie szkodliwe składniki produktów do wykonywania tatuaży i makijażu permanentnego. Chemikalia te mogą wywoływać niepożądane skutki dla zdrowia, jednak niewiele wiadomo o konsekwencjach ich stosowania.

Czym są tusze do tatuażu i makijaż permanentny?

Tatuaż wykonuje się poprzez penetrację zewnętrznej warstwy skóry za pomocą igły oraz wstrzyknięcie tuszu pod skórę w celu stworzenia wzoru. Górna warstwa skóry – naskórek – regeneruje się w sposób ciągły, a zatem aby uzyskać trwałość tatuażu, tusz wstrzykuje się do drugiej, głębszej warstwy skóry – skóry właściwej.

Makijaż permanentny jest podobny do tatuażu, przy czym uzyskany wzór ma przypominać makijaż.

Dlaczego ECHA pracuje nad tuszami do tatuażu i makijażem permanentnym?

Tusze do tatuażu i makijaż permanentny mogą zawierać substancje stwarzające zagrożenie, o których wiadomo lub co do których istnieje podejrzenie, że wywołują raka, mutacje genetyczne, wywierają skutki toksyczne w odniesieniu do zdolności do reprodukcji, wywołują alergie lub mają innego rodzaju szkodliwe działanie na zwierzęta lub ludzi.

W związku z brakiem informacji na temat tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego Komisja Europejska zwróciła się do ECHA o ocenę zagrożeń wywoływanych przez substancje zawarte w tuszach do tatuażu w odniesieniu do zdrowia człowieka oraz o zbadanie potrzeby wprowadzenia ogólnounijnych ograniczeń dotyczących ich stosowania.

W swojej analizie ECHA bada nie tylko zagrożenia dla zdrowia człowieka, ale również dostępność bezpieczniejszych rozwiązań alternatywnych. Analizowany jest również społeczno-gospodarczy wpływ ograniczenia ich stosowania, na przykład wpływ na zatrudnienie w sektorze produkcji i w sektorze usług.

ECHA analizuje substancje, o których wiadomo, że są wykorzystywane w tuszach do tatuażu i makijażu permanentnym, i które mogą być niebezpieczne dla zdrowia człowieka, jak również substancje, których wykorzystywaniu w przyszłości pragnie zapobiec. Szczególną uwagę poświęca się substancjom, które wywołują raka, są mutagenne i działają szkodliwie na rozrodczość lub mają działanie uczulające, jak również innym substancjom wskazanym w rezolucji Rady Europy w sprawie wymogów i kryteriów bezpieczeństwa tatuaży i makijażu permanentnego.

Prace te opierają się na poprzednich sprawozdaniach sporządzonych przez Komisję Europejską i Radę Europy.

W jaki sposób tusze do tatuażu i makijaż permanentny są uregulowane w UE?

Nie istnieje żadne szczególne prawodawstwo ogólnounijne, jednak siedem państw członkowskich opracowało własne przepisy na podstawie rezolucji Rady Europy z 2008 r. w sprawie bezpieczeństwa tatuaży i makijażu permanentnego lub jej poprzedniej rezolucji z 2003 r. Tusze do tatuażu podlegają ponadto dyrektywie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów w zakresie zobowiązania producenta do niedostarczania niebezpiecznego produktu, rozporządzeniu w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania (CLP) w zakresie oznakowywania produktów zawierających zaklasyfikowane substancje w ilości przekraczającej limity dotyczące klasyfikacji oraz rozporządzeniu REACH w zakresie wymogów dotyczących rejestracji i dostarczania informacji.

Ponieważ wiele substancji stwarzających zagrożenie może występować w  tuszach do tatuażu lub makijażu permanentnym w niewielkich ilościach, obowiązki określone w rozporządzeniach CLP i REACH mogą nie mieć zastosowania.

Jakie są obecne obowiązki dalszych użytkowników i dostawców w łańcuchu dostaw tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego?

Na dalszych użytkownikach – w tym formulatorach mieszanin  – ciążą szczególne obowiązki zgodnie z rozporządzeniem REACH w odniesieniu do tuszy do tatuażu lub tuszy do makijażu permanentnego, które produkują. Formulatorzy tuszy do tatuażu muszą informować o składnikach swoich produktów producentów i importerów, aby można je było uwzględnić przy spełnianiu wszelkich wymogów w zakresie rejestracji. Jeżeli rejestrujący nie uwzględnili stosowania w tuszach do tatuażu, a formulatorzy  wykorzystują jakąkolwiek zarejestrowaną substancję stwarzającą zagrożenie w ilości jednej tony lub powyżej jednej tony, muszą przeprowadzić ocenę bezpieczeństwa chemicznego dalszego użytkownika, aby wykazać, że można bezpiecznie wykorzystywać daną substancję w tuszach do tatuażu i makijażu permanentnym.

Ponadto przedsiębiorstwo sprzedające substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie innemu przedsiębiorstwu musi dostarczyć nabywcy kartę charakterystyki produktu. Karta charakterystyki zapewnia wskazówki dotyczące bezpiecznego stosowania substancji, dostarczając informacje na temat właściwości substancji lub mieszaniny i zagrożeń, które wywołuje, oraz zapewniając instrukcje postępowania z taką substancją lub mieszaniną, jej unieszkodliwiania i transportu, jak również przedstawiając zalecane środki w zakresie pierwszej pomocy, środki przeciwpożarowe i środki kontroli narażenia.

Producenci konkretnych substancji – w ilości jednej tony lub co najmniej jednej tony rocznie – muszą przestrzegać przepisów rozporządzenia REACH – produkt chemiczny należy zarejestrować w ECHA, a oświadczeniu muszą towarzyszyć dane dotyczące niebezpiecznych właściwości substancji. ECHA może następnie podjąć odpowiednie działanie w celu kontroli wykorzystywania produktu chemicznego, jeżeli stwarza on zagrożenie. Rozporządzenie to ma zastosowanie do wszystkich chemikaliów, nie tylko do chemikaliów wykorzystywanych w tuszach do tatuażu i makijażu permanentnym.

Ponadto producenci, importerzy i dalszy użytkownicy muszą zaklasyfikować substancje i mieszaniny zgodnie z kryteriami określonymi w rozporządzeniu CLP oraz zapewnić spełnienie wymogów w zakresie oznakowania i pakowania produktów chemicznych stwarzających zagrożenie. Dokonanie zgłoszenia agencji ECHA jest wymagane w odniesieniu do każdej substancji zaklasyfikowanej jako stwarzająca zagrożenie i wprowadzonej do obrotu w postaci własnej lub w mieszaninie.

Jakie będą działania następcze w związku z przeprowadzoną przez ECHA analizą tuszy do tatuażu?

ECHA i jej partnerzy ocenili zagrożenie określonych substancji stosowanych w tuszach do tatuażu i makijażu permanentnym i stwierdzili, że należy wprowadzić pewne ograniczenie. Wniosek złożono w październiku 2017 r.

Kolejne kroki w ramach procesu obejmują sprawdzenie przez komitety naukowe ECHA, czy dostarczono wszystkie wymagane informacje. Jeżeli wniosek pomyślnie przejdzie tę kontrolę zgodności, rozpoczną się sześciomiesięczne konsultacje publiczne, w ramach których wszystkie zainteresowane podmioty będą mogły przedstawić uwagi na temat wniosku.  Komitety naukowe ECHA ocenią przedstawione dowody i sporządzą opinię dotyczącą tego, czy należy wprowadzić ograniczenia dotyczące substancji. Odnośne opinie naukowe wraz z dokumentami bazowymi zostaną przesłane Komisji Europejskiej i opublikowane na stronie internetowej ECHA. W terminie trzech miesięcy Komisja Europejska zdecyduje, czy należy wprowadzić ograniczenia dotyczące wykorzystywania przedmiotowych chemikaliów. Jeżeli w decyzji poparte zostanie wprowadzenie ograniczenia, wejdzie ono w życie po zasięgnięciu opinii Światowej Organizacji Handlu (WTO), głosowaniu państw członkowskich i przeprowadzeniu kontroli przez Radę Europejską i Parlament Europejski.

Jest to długi proces trwający około 2–2,5 roku od chwili stwierdzenia zgodności, jednak dzięki niemu wszystkie decyzje opierają się na najsilniejszych dostępnych dowodach naukowych i poradach ekspertów wywodzących się ze społeczności naukowej.

Czy powinienem się niepokoić o swoje tatuaże?

Ocena przeprowadzana przez komitety naukowe ECHA jest obecnie w toku i nie sporządzono jeszcze opinii.

W przypadku stwierdzenia potrzeby wprowadzenia ograniczenia przed wykonaniem jakichkolwiek nowych tatuaży korzystne byłoby z pewnością skonsultowanie się z tatuażystą. Powinien on zaopatrywać się w substancje spełniające wymogi określone w rozporządzeniu REACH oraz udzielić Ci informacji na temat chemikaliów, które wstrzykuje w Twoją skórę.

Jeżeli masz obawy dotyczące obecnych tatuaży, możesz skontaktować się z lekarzem w celu uzyskania porady. Jeżeli rozważasz usunięcie tatuażu, powinieneś wziąć pod uwagę, że usuwanie laserowe jest procedurą, w ramach której pigmenty i inne substancje rozpadają się na mniejsze cząsteczki, przy czym mogą one zawierać szkodliwe chemikalia, które mogą następnie swobodnie krążyć po organizmie.

Jeżeli chciałbyś wykonać nowy tatuaż, zdobądź informacje nie tylko na temat umiejętności tatuażysty i środków, jakie podejmuje, aby uniknąć infekcji, ale również na temat tuszy do tatuażu, jakie stosuje. Zdobądź wszystkie informacje, nie bój się zadawać pytań!

Twój tatuażysta powinien Ci dostarczyć wyczerpujące informacje na temat stosowanych tuszy, w tym informacje dotyczące źródła, z którego pochodzą, możliwych zagrożeń dla zdrowia oraz zgodności z odpowiednimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi.

Przykładowo powinieneś mieć możliwość zbadania, czy tusze pochodzą od wiarygodnego sprzedawcy, lub sprawdzenia, czy produkty są zgodne z obecnymi przepisami krajowymi (obowiązującymi w Belgii, we Francji, w Niemczech, Niderlandach, Słowenii, Hiszpanii, Szwecji, Norwegii i Liechtensteinie) lub z zaleceniami zawartymi w rezolucji Rady Europy w sprawie bezpieczeństwa tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego.

Możesz również uzyskać informacje w unijnym systemie szybkiej informacji (RAPEX) na temat wszelkich tuszy, w odniesieniu do których w przeszłości zgłoszono, że stwarzają poważne zagrożenie, lub skontaktować się z krajową agencją odpowiedzialną za egzekwowanie przepisów dotyczących chemikaliów lub tuszy do tatuażu.

Przydatne może być również odnotowanie informacji na temat wykorzystanego tuszu do tatuażu na wypadek wystąpienia reakcji wykraczającej poza zwykły proces gojenia. W przypadku wystąpienia problemów zdrowotnych lub jakichkolwiek niepokojących objawów należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Further information
ECHA
European Commission
External links