Tatoeage-inkten en permanente make-up

Tatoeages zijn een populaire vorm van bodyart: 12% van de Europeanen draagt er een. Door gekleurde inkt onder de huid te injecteren, wordt een tekening aangebracht die niet meer kan worden verwijderd. Er wordt al geruime tijd kritisch gekeken naar de gezondheidsrisico's van het gebruik van vuile naalden, maar er bestaan ook zorgen over de gevolgen van de chemische bestanddelen van de inkt. Tatoeage-inkten en permanente make-up, zoals inkten voor eyeliner, zijn samengesteld uit verschillende chemische stoffen. Omdat deze chemische stoffen een leven lang in het lichaam kunnen blijven, bestaat het gevaar dat het lichaam langdurig wordt blootgesteld aan de mogelijk schadelijke bestanddelen van tatoeage-inkten en permanente make-upproducten. Deze chemische stoffen kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid, maar er is weinig bekend over de gevolgen van het gebruik ervan.

Wat zijn tatoeage-inkten en permanente make-up?

Een tatoeage wordt aangebracht door met een naald door de opperhuid te prikken en hieronder met inkt een tekening aan te brengen. De opperhuid - de epidermis - herstelt zichzelf voortdurend. Voor een permanente tatoeage is het dus nodig dat de inkt in de tweede, dieper liggende huidlaag - de dermis - wordt geïnjecteerd.

Permanente make-up heeft veel weg van een tatoeage en wordt zo aangebracht dat het op make-up lijkt.

Waarom houdt ECHA zich bezig met tatoeage-inkten en permanente make-up?

Tatoeage-inkten en permanente make-up kunnen schadelijke stoffen bevatten waarvan bekend is of vermoed wordt dat zij kanker, genetische mutaties, toxische gevolgen voor de reproductie, allergieën of andere nadelige gevolgen voor dieren en mensen veroorzaken.

Vanwege het gebrek aan informatie over tatoeage-inkten en permanente make-up, heeft de Europese Commissie ECHA verzocht de risico's van de bestanddelen van tatoeage-inkten voor de menselijke gezondheid in kaart te brengen en de noodzaak te onderzoeken van EU-brede beperkingen van het gebruik ervan.

In haar analyse kijkt ECHA behalve naar de risico's voor de menselijke gezondheid naar het bestaan van veiligere alternatieven. Tevens worden de sociaal-economische gevolgen van een gebruiksbeperking voor bijvoorbeeld de werkgelegenheid in de hieraan gerelateerde industrie en dienstensector onderzocht.

ECHA onderzoekt de stoffen waarvan bekend is dat zij in tatoeage-inkten en permanente make-up gebruikt worden en die schadelijk kunnen zijn voor de menselijke gezondheid. Daarnaast onderzoekt ECHA stoffen waarvan wij het gebruik in de toekomst willen voorkomen. Er wordt extra aandacht geschonken aan chemische stoffen die kanker veroorzaken of mutageen en giftig voor de voortplanting zijn, aan sensibiliserende stoffen en aan andere stoffen uit de resolutie van de Raad van Europa inzake eisen en criteria voor de veiligheid van tatoeages en permanente make-up.

Dit onderzoek bouwt voort op eerdere rapporten van de Europese Commissie en de Raad van Europa.

Hoe zijn tatoeage-inkten en permanente make-up in de EU gereguleerd?

Er bestaat hierover geen specifieke EU-brede wetgeving, maar zeven lidstaten hebben eigen wetgeving ingevoerd die gebaseerd is op de resolutie uit 2008 van de Raad van Europa inzake veiligheid van tatoeages en permanente make-up of diens voorganger uit 2003. Bovendien worden tatoeage-inkten geregeld in: de richtlijn inzake algemene productveiligheid, die fabrikanten verplicht geen onveilige producten te leveren; de CLP-verordening over indeling, etikettering en verpakking van chemische stoffen, waarin de etikettering verplicht wordt gesteld van producten die stoffen bevatten in grotere dan toegestane hoeveelheden; en REACH, dat verplichtingen omvat op het gebied van registratie en informatievoorziening.

Omdat veel van de gevaarlijke stoffen mogelijk slechts in kleine hoeveelheden in tatoeage-inkten of permanente make-up voorkomen, kunnen de CLP- of REACH-verplichtingen mogelijk niet van toepassing zijn.

Aan welke verplichtingen moeten downstreamgebruikers en leveranciers in de toeleveringsketen voor tatoeage-inkt en permanente make-up momenteel voldoen?

Downstreamgebruikers – inclusief samenstellers van mengsels – hebben volgens REACH specifieke verplichtingen ten aanzien van door hen geproduceerde tatoeage-inkten of permanente make-up. Samenstellers van tatoeage-inkten moeten fabrikanten en importeurs informatie verstrekken over de bestanddelen van hun producten, zodat zij kunnen voldoen aan hun registratieverplichtingen. Indien registranten het gebruik van bepaalde stoffen in tatoeage-inkten niet hebben afgedekt en samenstellers een ton of meer van de geregistreerde gevaarlijke stof gebruiken, dan moeten zij een chemische veiligheidsbeoordeling voor de downstreamgebruiker uitvoeren om aan te tonen dat de stof veilig gebruikt kan worden in tatoeage-inkten en permanente make-up.

Bovendien moeten bedrijven die gevaarlijke stoffen of mengsels aan andere bedrijven verkopen, de koper een veiligheidsinformatieblad over het product verstrekken. Het veiligheidsinformatieblad geeft aanwijzingen over het veilig gebruik van de stof en bevat informatie over de eigenschappen van de stof of het mengsel, de bijbehorende gevaren en instructies voor de hantering, de verwijdering en het vervoer, alsook de aanbevolen maatregelen op het gebied van eerste hulp, brandbestrijding en beheersing van de blootstelling.

Fabrikanten van individuele stoffen - in hoeveelheden van een ton of meer per jaar - moeten aan REACH voldoen: de chemische stof moet bij ECHA zijn geregistreerd en aan de aanvraag moeten gegevens over de gevaarlijke eigenschappen van de stof zijn toegevoegd. ECHA kan dan stappen ondernemen om het gebruik van de chemische stof te beheersen als die gevaarlijk is. Dit geldt overigens voor alle chemische stoffen, dus niet uitsluitend voor die in tatoeage-inkten en permanente make-up.

Tot slot moeten fabrikanten, importeurs en downstreamgebruikers stoffen en mengsels indelen volgens de criteria van de CLP-verordening en de etiketterings- en verpakkingseisen voor chemische producten naleven. ECHA moet van iedere als gevaarlijk ingedeelde stof die als zodanig of in een mengsel op de markt wordt gebracht, een kennisgeving ontvangen.

Wat gebeurt er vervolgens met de ECHA-analyse van tatoeage-inkten?

ECHA en zijn partners hebben het risico van bepaalde stoffen in tatoeage-inkten en permanente make-up beoordeeld en vastgesteld dat een beperking nodig is. Het daartoe strekkende voorstel werd in oktober 2017 ingediend.

Als volgende stap in het proces zullen de wetenschappelijke comités van ECHA controleren of alle vereiste informatie is ingediend. Als het voorstel deze conformiteitscontrole doorstaat, start een zes maanden durende openbare raadpleging, waarin iedereen opmerkingen over het voorstel kan maken. De wetenschappelijke comités van ECHA bestuderen de ingediende bewijsstukken en stellen een advies op over de noodzaak van een beperking van de stof. Deze wetenschappelijke adviezen worden samen met de achtergronddocumenten naar de Europese Commissie gestuurd en op de website van ECHA gepubliceerd. De Europese Commissie neemt binnen drie maanden een besluit over een beperking van het gebruik van de chemische stof. Indien het besluit een beperking inhoudt, zal dit eerst met de Wereldhandelsorganisatie (WHO) worden besproken, door de lidstaten moeten worden goedgekeurd en door de Europese Raad en het Parlement worden onderzocht, alvorens de beperking van kracht wordt.

Dit proces duurt vanaf het moment dat de conformiteit is vastgesteld circa 2-2,5 jaar, maar zo wordt wel een besluitvormingsproces gewaarborgd dat gebaseerd is op zeer degelijk onderzoek en advies van deskundige wetenschappers.

Moet ik mij zorgen maken over mijn tatoeages?

Het onderzoek van de wetenschappelijke comités van ECHA loopt nog en er is nog geen advies afgegeven.

Indien een beperking wordt geadviseerd, is het zeker zinvol hierover met de tatoeëerder te spreken alvorens u een nieuwe tatoeage laat zetten. De tatoeëerder moet zijn inkt afnemen van een verkoper die aan de REACH-eisen voldoet en moet u kunnen vertellen welke chemische stoffen er in uw huid worden ingebracht.

Mocht u zich zorgen maken over uw bestaande tatoeages, ga dan te rade bij uw zorgverlener. Indien u overweegt uw tatoeage te laten verwijderen, bedenk dan dat bij verwijdering met een laser kleurstoffen en andere stoffen tot kleinere deeltjes worden afgebroken. Daar kunnen ook schadelijke stoffen tussen zitten, die dan vrijkomen in uw lichaam.

Wilt u een nieuwe tatoeage laten zetten, informeer dan niet alleen naar de vaardigheden van de tatoeëerder en de maatregelen die getroffen worden om infecties te voorkomen, maar ook naar welke inkten hij of zij gebruikt. Durf vragen te stellen en zorg dat u alle benodigde informatie krijgt!

De tatoeëerder moet u alles kunnen vertellen over de gebruikte inkten, zoals herkomst, mogelijke gezondheidsrisico's en of de inkten voldoen aan de toepasselijke wet- en regelgeving.

Zo moet u inkten kunnen traceren tot een betrouwbare verkoper of kunnen controleren of producten voldoen aan geldende nationale wetgeving (in België, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Slovenië, Spanje, Zweden, Noorwegen of Liechtenstein) of aan de aanbevelingen uit de resolutie van de Raad van Europa inzake veiligheid van tatoeage-inkten en permanente make-up.

Ook kunt u in RAPEX, het Europese alarmsysteem voor gevaarlijke non-food producten, nagaan of er in het verleden inkten zijn gemeld die ernstige risico's met zich meebrengen, of contact opnemen met de instantie die zich in uw land bezighoudt met de tenuitvoerlegging van wetgeving over chemische stoffen of tatoeage-inkten.

Daarnaast is het nuttig te noteren welke inkt voor uw tatoeage is gebruikt, voor het geval er bij u een andere reactie optreedt dan die van het normale genezingsproces. Neem onmiddellijk contact op met uw zorgverlener bij medische problemen of wanneer afwijkende symptomen optreden.

Further information
ECHA
European Commission
External links