Actuele wetenschappelijke onderwerpen

 

Glyfosaat

1. Wat is glyfosaat?

Glyfosaat is een van de meest gebruikte werkzame stoffen in pesticiden die ongewenste plantengroei rond aangeplante gewassen voorkomen of (delen van) planten doden. Deze stoffen worden vaak ‘herbiciden’, ‘onkruidbestrijdingsmiddelen’ of ‘onkruidverdelgers’ genoemd.

2. Waar wordt het voor gebruikt?

Glyfosaat wordt gebruikt in de land- en tuinbouw ter bestrijding van onkruid voorafgaand aan het zaaien. Waar genetisch gemodificeerde, glyfosaatresistente gewassen worden verbouwd, wordt de stof ook gebruikt na het zaaien om tussen het gewas groeiend onkruid te doden. Dit gebeurt echter niet binnen de Europese Unie.

3. Wat doet ECHA met betrekking tot glyfosaat?

ECHA beheert de wetgeving inzake de indeling en etikettering van stoffen en mengsels. Deze wetgeving reguleert de wijze waarop stoffen worden beoordeeld en geëtiketteerd, op basis van de gevaarlijke eigenschappen die ze mogelijk bezitten – bijvoorbeeld giffen, brandbare stoffen, bijtende stoffen enzovoort. Voor bepaalde stoffen, zoals pesticiden, kan een besluit over hun indeling op EU-niveau worden genomen, met geldigheid in heel Europa. In de praktijk betekent dit dat op elk product dat de betreffende stof bevat, een waarschuwing voor gebruikers moet staan.

Het Duitse Federale Instituut voor gezondheid en veiligheid op het werk (BAuA) heeft voorgesteld glyfosaat nog een geharmoniseerde indeling te geven (de stof heeft er al verschillende). In overeenstemming met de wetgeving op het gebied van de indeling, etikettering en verpakking (Classification, Labelling en Packaging, CLP) van stoffen en mengsels heeft ECHA betrokken partijen uitgenodigd opmerkingen over dit voorstel in te dienen. Deze openbare raadpleging eindigde op 18 juli 2016. De Duitse autoriteit beantwoordt de opmerkingen die ECHA in dit kader heeft ontvangen. Vervolgens stelt het Comité risicobeoordeling (Risk Assessment Committee, RAC) van ECHA een wetenschappelijk advies op. Het RAC is een wetenschappelijk comité dat bestaat uit deskundigen die door de EU-lidstaten worden voorgedragen en door ECHA worden aangesteld. Zij bestuderen alle relevante gegevens – ook gegevens die door derde partijen worden aangeleverd. Het RAC houdt eveneens rekening met de belangrijke informatie die eerder door andere organen is geanalyseerd. Verder neemt het de verschillende opvattingen in aanmerking over hoe sommige van deze onderzoeken zijn beoordeeld.

Het RAC geeft de Europese Commissie onafhankelijk wetenschappelijk advies over de vraag of de intrinsieke eigenschappen van glyfosaat voldoen aan de wettelijke indelingscriteria van de CLP-verordening. De Commissie neemt de uiteindelijke beslissing. Zie de onderstaande links voor meer informatie over de procedure voor geharmoniseerde indeling.

De beoordeling van het RAC en ECHA is uitsluitend gebaseerd op de gevaarlijke eigenschappen van de stof – kan de stof schadelijke effecten veroorzaken? Er wordt niet gekeken naar het risico of de mate waarin mensen en het milieu aan de stof worden blootgesteld. Dat hangt natuurlijk af van de manier waarop de stof wordt gebruikt en hoeveel ervan wordt gebruikt. Deze gedetailleerde risico’s worden daarom van geval tot geval bestudeerd op grond van de desbetreffende wetgeving. In het geval van glyfosaat is dit de wetgeving betreffende pesticiden. Die wetgeving – de zogenoemde verordening inzake gewasbeschermingsmiddelen – wordt beheerd door de Europese Commissie en de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA). Zie de onderstaande links voor meer informatie over risico’s en blootstelling.

4. Waar komen de wetenschappelijke gegevens vandaan en kan ik ze inzien?

Regelgevende agentschappen zoals ECHA baseren zich bij hun beoordelingen op een combinatie van gegevens die afkomstig zijn van al dan niet gepubliceerde toxicologische onderzoeken.

Op grond van EU-wetgeving zijn bedrijven wettelijk verplicht te waarborgen dat de chemische stoffen die ze in de handel brengen, veilig worden gebruikt. De sector moet daarom (eco)toxicologische onderzoeken uitvoeren om de gevaarlijke eigenschappen van deze stoffen te bepalen. Deze onderzoeken worden betaald door de sector.

De gespecialiseerde laboratoria die deze onderzoeken gewoonlijk voor de sector uitvoeren, moeten strikte richtlijnen naleven. Deze richtlijnen worden beschreven in EU-wetgeving en daarmee samenhangende richtsnoeren. De onderzoeken moeten worden verricht volgens overeengekomen methoden en voldoen aan kwaliteitsnormen (OESO-normen of daaraan gelijkwaardige technische richtsnoeren en goede laboratoriumpraktijken). Dit is de procedure die bijvoorbeeld ook voor geneesmiddelen wordt gevolgd.

De volledige onderzoeksverslagen worden ter beoordeling beschikbaar gesteld aan de betreffende regelgevende autoriteiten, waaronder het RAC.

Wanneer het advies eenmaal is aangenomen, worden de resultaten van de onderzoeken die tijdens de indelingsprocedure in aanmerking zijn genomen, de antwoorden op ontvangen opmerkingen en het advies van het RAC over de indeling van glyfosaat gepubliceerd op de website van ECHA. Het dossier dat de Duitse bevoegde autoriteit heeft ingediend, en de opmerkingen die tijdens de openbare raadpleging zijn ontvangen, zijn daar al te vinden.

5. Hoe gaat het nu verder?

Het Comité risicobeoordeling van ECHA (RAC) werkt momenteel aan zijn advies over de indeling van de stof. Daarbij houdt het ook rekening met informatie die tijdens de openbare raadpleging over glyfosaat in het begin van de zomer van 2016 is ingediend. Het RAC zal eind november 2017 het definitieve advies over de geharmoniseerde indeling van glyfosaat uitbrengen. ECHA legt het advies voor aan de Commissie, die het uiteindelijke besluit over de indeling van glyfosaat neemt. De Commissie houdt rekening met de indeling wanneer zij besluit over verlenging van de goedkeuring op grond van de verordening inzake gewasbeschermingsmiddelen.

6. Ik heb gehoord dat wetenschappers glyfosaat verschillend beoordelen - waarom zijn ze het niet met elkaar eens?

Er zijn recentelijk verscheidene rapporten uitgebracht over glyfosaat. Afhankelijk van de gehanteerde benadering en de manier waarop de gegevens zijn geanalyseerd, zijn onderzoekers tot verschillende conclusies gekomen. Dit is niet ongebruikelijk – het interpreteren en tegen elkaar afwegen van wetenschappelijke gegevens vraagt inzicht. De gegevens die de opstellers van de recente rapporten ter beschikking stonden, moeten nu echter ook worden beoordeeld door de onafhankelijke deskundigen uit de EU-lidstaten die lid zijn van het RAC.

ECHA zal een onafhankelijk wetenschappelijk advies uitbrengen over de noodzaak van een geharmoniseerde indeling van glyfosaat, op basis van de gevarencriteria die in de CLP-verordening worden genoemd. Zoals gezegd, beoordeelt ECHA de intrinsiek gevaarlijke eigenschappen van glyfosaat en niet de risico’s die met de afzonderlijke toepassingen ervan in verband worden gebracht. Die risico’s, bijvoorbeeld het risico van het gebruik van glyfosaat bevattende producten, worden beoordeeld in de context van de verordening inzake gewasbeschermingsmiddelen.

Further information

ECHA

European Commission

External sources