Actuele wetenschappelijke onderwerpen

 

Glyfosaat

Glyfosaat is een van de meest gebruikte werkzame stoffen in pesticiden die ongewenste plantengroei rond aangeplante gewassen moeten voorkomen of (delen van) planten moeten doden. Deze stoffen worden vaak ‘herbiciden’, ‘onkruidbestrijdingsmiddelen’ of ‘onkruidverdelgers’ genoemd.

Glyfosaat wordt gebruikt in de land- en tuinbouw ter bestrijding van onkruid voorafgaand aan het zaaien. Waar genetisch gemodificeerde, glyfosaatresistente gewassen worden verbouwd, wordt de stof ook gebruikt na het zaaien om tussen het gewas groeiend onkruid te doden. Dit gebeurt echter niet binnen de Europese Unie.

 

Wat doet ECHA met betrekking tot glyfosaat?

ECHA beheert de wetgeving inzake de indeling en etikettering van stoffen en mengsels. De wet reguleert de wijze waarop stoffen worden beoordeeld en geëtiketteerd, op basis van de gevaarlijke eigenschappen die ze mogelijk bezitten – bijvoorbeeld giffen, brandbare stoffen, bijtende stoffen enzovoort.

Voor bepaalde stoffen, zoals pesticiden, kan een besluit over hun indeling op EU-niveau worden genomen. Zo'n besluit geldt in de hele Europese Unie. In de praktijk betekent dit dat op elk product dat de betreffende stof bevat, een waarschuwing voor gebruikers moet staan.

De Duitse Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin (BAuA) heeft voorgesteld glyfosaat een aanvullende geharmoniseerde indeling te geven voor specifieke doelorgaantoxiciteit na herhaalde blootstelling (naast de reeds bestaande geharmoniseerde indeling). In overeenstemming met de wetgeving voor indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels heeft ECHA betrokken partijen uitgenodigd opmerkingen over dit voorstel in te dienen. Deze openbare raadpleging eindigde op 18 juli 2016. 

De Duitse autoriteit heeft de opmerkingen die ECHA in dit kader heeft ontvangen, beantwoord. Voorts heeft het Comité risicobeoordeling van ECHA (het RAC) het voorstel voor geharmoniseerde indeling in twee vergaderingen besproken (in december 2016 en maart 2017) en zijn onafhankelijk wetenschappelijk advies voorbereid. 

Het RAC is een wetenschappelijk comité dat bestaat uit deskundigen die door de EU-lidstaten worden voorgedragen en door ECHA worden aangesteld. Zij bestuderen alle relevante gegevens – ook gegevens die door derde partijen worden aangeleverd. Het RAC hield ook rekening met de belangrijke informatie die eerder door andere organen werd geanalyseerd. Verder nam het de verschillende opvattingen in aanmerking over hoe sommige van deze onderzoeken werden beoordeeld.

Op 15 maart 2017 kwam het RAC overeen de geharmoniseerde indeling van glyfosaat als chemische stof die ernstig oogletsel veroorzaakt en giftig, met langdurige effecten, is voor in het water levende organismen, te handhaven. Op 15 juni 2017 heeft het RAC de Europese Commissie zijn onafhankelijk wetenschappelijk advies gegeven over de vraag of de intrinsieke eigenschappen van glyfosaat voldoen aan de wettelijke indelingscriteria van de verordening over indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels. Zie de onderstaande links voor het goedgekeurde advies en meer informatie over de procedure voor geharmoniseerde indeling.

De beoordeling van het RAC en ECHA is uitsluitend gebaseerd op de gevaarlijke eigenschappen van de stof – kan de stof schadelijke effecten veroorzaken? Er wordt niet gekeken naar het risico of de mate waarin mensen en het milieu aan de stof worden blootgesteld. Dat hangt natuurlijk af van de manier waarop de stof wordt gebruikt en hoeveel ervan wordt gebruikt. Deze gedetailleerde risico’s worden daarom per geval bestudeerd op grond van de desbetreffende wetgeving. In het geval van glyfosaat is dit de wetgeving betreffende pesticiden. De verordening inzake gewasbeschermingsmiddelen wordt beheerd door de Europese Commissie en de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA). Zie de onderstaande links voor meer informatie over risico’s en blootstelling.

Waar komen de wetenschappelijke gegevens vandaan en kan ik ze inzien?

Regelgevende agentschappen zoals ECHA gaat bij hun beoordelingen uit van een combinatie van gegevens uit al dan niet gepubliceerde toxicologische studies.

Op grond van EU-wetgeving is het bedrijfsleven verplicht te waarborgen dat de chemische stoffen die ze in de handel brengen, veilig worden gebruikt. De sector moet daarom (eco)toxicologische studies verrichten om de gevaarlijke eigenschappen van deze stoffen te bepalen. Deze studies moeten de bedrijven zelf financieren.

Gespecialiseerde laboratoria die deze studies gewoonlijk voor de sector uitvoeren, moeten strikte regels naleven. Deze worden beschreven in EU-wetgeving en daarmee samenhangende richtsnoeren. De onderzoeken moeten worden verricht volgens overeengekomen methoden en voldoen aan kwaliteitsnormen (OESO-normen of daaraan gelijkwaardige technische richtsnoeren en goede laboratoriumpraktijken). Dit is de procedure die bijvoorbeeld ook voor geneesmiddelen wordt gevolgd.

De volledige onderzoeksverslagen worden ter beoordeling beschikbaar gesteld aan de betreffende regelgevende autoriteiten, waaronder het Comité risicobeoordeling van ECHA (het RAC), die de informatie verifiëren.

Het advies van het RAC over de indeling van glyfosaat en alle opmerkingen en antwoorden daarop zijn nu op de website van ECHA gepubliceerd. Het dossier dat de Duitse bevoegde autoriteit heeft ingediend (met de samenvattingen van de studies) en de opmerkingen die tijdens de openbare raadpleging zijn ontvangen, zijn daar ook te vinden.

 Hoe gaat het nu verder?

Het advies is naar de Europese Commissie gezonden. Zij zal dit samen met de lidstaten bestuderen en besluiten of de goedkeuring voor het gebruik van glyfosaat als werkzame stof in gewasbeschermingsmiddelen later dit jaar mag worden verlengd.

Ik heb gehoord dat wetenschappers glyfosaat verschillend beoordelen – waarom zijn ze het niet met elkaar eens?

Er zijn recentelijk verscheidene rapporten uitgebracht over glyfosaat. Afhankelijk van de gehanteerde benadering en de manier waarop de gegevens zijn geanalyseerd, zijn onderzoekers tot verschillende conclusies gekomen. Dat is niet ongebruikelijk – het interpreteren en tegen elkaar afwegen van wetenschappelijke gegevens vraagt inzicht. De gegevens die de opstellers van de recente rapporten ter beschikking stonden, moeten nu echter ook worden beoordeeld door de onafhankelijke deskundigen uit de EU-lidstaten die lid zijn van het RAC.

ECHA heeft een onafhankelijk wetenschappelijk advies uitgebracht over de noodzaak van een geharmoniseerde indeling van glyfosaat, op basis van de gevarencriteria die in de verordening voor indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels worden genoemd. Zoals gezegd, beoordeelde ECHA de intrinsiek gevaarlijke eigenschappen van glyfosaat en niet de risico’s die met de afzonderlijke toepassingen ervan in verband worden gebracht. Risico's van het gebruik van glyfosaat bevattende producten worden beoordeeld in de context van de verordening inzake gewasbeschermingsmiddelen.

 

News from ECHA

European Commission links

European Food Safety Authority (EFSA) links

External links